Regie? Vergeet het maar

Overheden zijn dol op regie. Het klinkt ook wel chic om regisseur te zijn. Pas kwam ik in een ambtelijke organisatie waar ze naast lijnmanagers regisseurs hadden aangesteld. Wat ze nu precies deden was niet helemaal duidelijk. Er werd wat gemompeld over mensen met elkaar in verbinding brengen en zo. Maar wat ze nu wel en niet regisseerden bleef in het vage.

Lange tijd hebben we overheden gekend als sturende organisaties. Een mooi voorbeeld was de oude stadsvernieuwing. De Rijksoverheid creëerde een stadsvernieuwingsfonds waar gemeenten met een stadsdvernieuwingsopgave uit konden putten. Met het geld waren de gemeenten ook daadwerkelijk in staat om projecten van de grond te krijgen en aan te sturen. Daarna verdween het fonds, want de stadsvernieuwing was klaar. Zei de staatssecretaris. We kregen stedelijke vernieuwing en, weer later, de krachtwijken of prachtwijken. Gemeenten gingen regisseren. Dikke beleidsnota 's werden geschreven met tiels als "de gemeente als regisseur". Wethouders en ambtenaren liepen seminars en symposia af met soortgelijke thema 's. Studenten schreven scripties vol definities van wat regie nu eigenlijk is.

Kijken we naar het resultaat van alle inspanningen, dan zien we vooral verwarring. Overheden worstelen met hun rol, of beter gezegd, met hun vele rollen. Hebben moeite om goed samen te werken met externe partners als bedrijven, scholen, projectontwikkelaars, zorginstellingen en woningcorporaties.Ook intern loopt de samenwerking stroef. Afdelingen voeren competentiegevechten, opdrachtgeverschap is een ondergeschoven kindje en projecten lopen uit de hand.

Ik zou zeggen: vergeet de regie. Het is geen gemakkelijke boodschap, maar ga op zoek naar de juiste rol in de specifieke situatie. De ene keer ben je subsidieverschaffer, de andere keer bepaal je de kaders. In de ene situatie ligt het accent op het verlenen van vergunningen, in de andere ben je primair eigenaar van de grond. Vaak is het een combinatie van functies. Afhankelijk van de functie(s) kan positie worden gekozen. Natuurlijk zijn er partners nodig om het project (want dat is het inmiddels) te realiseren. Het is de kunst om de juiste alliantie te vormen: welke groep partners heb je nodig en in welke hoedanigheid? Een tip is: schoenmaker, houd je bij je leest. Een gemeente moet niet in de rol van financier worden geduwd, een woningcorporatie is geen zorgaanbieder en een zorginstelling geen projectontwikkelaar.

Nog belangrijker: niemand in de alliantie is de baas. Ook de betreffende overheidsinstantie niet. Er zijn gelijkwaardige partners. De belangen zijn verschillend, maar het doel is gemeenschappelijk. Je doet allemaal waar je goed in bent (en niet meer dan dat) en zorg voor een open communicatie.
Vergeet de regie. Vorm allianties en ga gewoon samenwerken.